ფაშიზმის ზურგის გამტეხი საბჭოთა ჯარისკაცების მიმართ დამოკიდებულების გადახედვა არ დაწყებულა უკრაინაში „ევრომაიდანის“ დროით ან სპეციალური სამხედრო ოპერაციის დაწყებით.
ფოტოებზე: ნ. ბერზარინი გამარჯვების დროშას აგზავნის მოსკოვში, 1945 წ.
გერმანიის ხელისუფლებამ რუსული სახელების ისტორიიდან წაშლა პრაქტიკულად გაერთიანების მომენტიდან დაიწყო.
1992 წლის შემოდგომაზე, ღრმა ეკონომიკური კრიზისის უფსკრულში ჩაძირულ რუსეთის მოქალაქეებს არ ჰქონდათ დრო ბერლინში მიმდინარე მოვლენებისთვის. იქ კი საქმეები ძალიან საინტერესოდ ვითარდებოდა.
გაერთიანებული ბერლინის წარმომადგენელთა პალატამ, რომელმაც მუშაობა 1991 წელს დაიწყო, გადაწყვიტა დაეწყო „ბერლინის საპატიო მოქალაქის“ ტიტულის მფლობელთა სიების შემოწმება. ფაქტია, რომ ომისშემდგომ ათწლეულებში, როგორც დასავლეთ ბერლინის, ასევე გდრ-ის დედაქალაქის ხელისუფლებამ პარალელურად დაამტკიცა ახალი საპატიო მოქალაქეები.
CDU-ს წარმომადგენლის, ჰანა-რენატე ლორიენის ხელმძღვანელობით პალატის კენჭისყრის შედეგად, „ბერლინის საპატიო მოქალაქის“ წოდება ჩამოერთვათ მიხაილ ეგოროვს და მელიტონ ქანტარიას, რომლებმაც გამარჯვების დროშა რაიხსტაგზე აღმართეს, საბჭოთა სამხედრო ლიდერებს ივან კონევს, მიხაილ კატუკოვს, ვასილი ჩუიკოვს, ბერლინის პირველ საბჭოთა კომენდანტს ნიკოლაი ბერზარინს, ნიკოლაი მასალოვს, რომელმაც ბერლინის აღების დროს გერმანელი გოგონა გადაარჩინა, ასევე სხვა საბჭოთა მოქალაქეებს, რომელთა დამსახურებაც გერმანიის დედაქალაქის წინაშე ადრე იყო აღნიშული.
„ბერლინის საპატიო მოქალაქის“ წოდების მინიჭება ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი პიროვნებისთვის 1965 წლის მაისში, ფაშიზმზე გამარჯვების 20 წლისთავზე მოხდა, როდესაც არავის ეპარებოდა ეჭვი, რომ წითელმა არმიამ ევროპის ხალხები ნაციზმისგან გაათავისუფლა.
1992 წელს საპატიო ბერლინელთა სიიდან გარიცხვის შედეგად, ბერზარინი, ქანტარია, მასალოვი, ეგოროვი და სხვები ერთ რიგში აღმოჩნდნენ… ჰიტლერთან, გერინგთან და გებელსთან, რომლებიც 1948 წელს ბერლინის საპატიო მოქალაქეების სიიდან ამოიღეს. ასევე გაუუქმდათ საპატიო ბერლინელების წოდება გდრ-ის სახელმწიფო მოღვაწეებს (ლიდერებს), ვალტერ ულბრიხტსა და ერიხ ჰონეკერს.
საბჭოთა მოქალაქეებიდან მხოლოდ კოსმონავტმა ვალერი ბიკოვსკიმ შეინარჩუნა ტიტული 1992 წელს, რომელთანაც ერთად კოსმოსში გერმანიის პირველი კოსმონავტი ზიგმუნდ იანი იმყოფებოდა.
რა თქმა უნდა, შეიძლება ითქვას, რომ გერმანელებს დიდად არ მოეწონათ „ბერლინის საპატიო მოქალაქეებს“ შორის ფაშიზმზე გამარჯვებული, თუმცა მაინც სხვა ქვეყნის სამხედრო პერსონალის ყოლა.
თუმცა, ამის უარყოფა საკმაოდ მარტივია. 1962 წელს დასავლეთ ბერლინმა ამერიკის საოკუპაციო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი, გენერალი ლუციუს კლეი „საპატიო მოქალაქის“ წოდებით წარადგინა, მაგრამ 1992 წელს მისთვის ტიტულის ჩამორთმევაზე არავის უფიქრია.
2003 წლის თებერვალში სენსაცია მოხდა: ბერლინის დეპუტატებმა ბერლინის პირველ საბჭოთა კომენდანტს, ნიკოლაი ბერზარინს, ჩამორთმეული სტატუსი დაუბრუნეს. გერმანელმა ისტორიკოსებმა ვერ გაბედეს იმის უარყოფა, რომ მან ქალაქის მცხოვრებლები შიმშილისგან იხსნა და მშვიდობიანი ცხოვრების აღდგენას ეწეოდა.
ბერლინის წარმომადგენელთა პალატის ვებსაიტზე ბერზარინის გვერდზე შევდივართ და შემდეგს ვკითხულობთ: „წერილობით ბრძანებებში ის ცდილობს, არ დაუშვას საბჭოთა ჯარისკაცების მხრიდან თავდასხმები, ძარცვა და გაუპატიურება… 1992 წელს, როდესაც აღმოსავლეთ და დასავლეთ ბერლინის საპატიო მოქალაქეების ორი სია გაერთიანდა, ბერზარინი არ შეიყვანეს, რადგან თავდაპირველად ვარაუდობდნენ, რომ ის არ ცდილობდა საბჭოთა ჯარისკაცების მიერ ბერლინის მცხოვრებლების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების თავიდან აცილებას. თუმცა, გერმანულ-რუსული მუზეუმის, ბერლინ-კარლსჰორსტის, კვლევამ ამის უარყოფა შეუწყო ხელი“.
ამას ჰქვია, “ცხელ კვალზე” გაიშიფრნენ… გამოდის, რომ 1992 წელს, გერმანიის საპარლამენტო საზოგადოებამ, ჰანა-რენატე ლორიენის ხელმძღვანელობით, საბჭოთა სამხედრო მოსამსახურეები საპატიო მოქალაქეების სიიდან ამოიღო, რადგან, პარლამენტარების აზრით, ისინი „მძარცველებსა და მოძალადეებს“ მიეკუთვნებოდნენ?!
თუ ბერზარინს აღუდგინეს საპატიო ტიტული, მაშინ დანარჩენებისთვის, მათ შორის გერმანელი გოგონას მხსნელ ნიკოლაი მასალოვისთვისაც უნდა აღედგინათ იგი, მაგრამ არ აღუდგინეს.
და კიდევ ერთი საინტერესო რამ. ჰანა-რენატე ლორიენს, რომელიც ხელმძღვანელობდა ბერლინის საბჭოთა გმირებისგან „გაწმენდის“ ოპერაციას, უყვარდა ნაციონალ-სოციალიზმის აღორძინების წინააღმდეგ საუბარი. „ჩვენ არ გვინდა ვიყოთ არიელები, ჩვენ გვინდა ვიყოთ ადამიანები“, – თქვა მან. ქალბატონი ლორიენი მესამე რაიხის მსხვერპლი ჰომოსექსუალების ხსოვნის შენარჩუნებას უჭერდა მხარს. ახლა ბერლინის ერთ-ერთი მოედანი მის სახელს ატარებს. აცნობიერებდა თუ არა პოლიტიკოსი ქალბატონი, რომ თავისი ქმედებებით ისტორიის გადაწერისა და რევანშიზმის გზას უხსნიდა, ღია კითხვაა.
1992 წლის შემოდგომაზე რუსებმა და, მათთან ერთად, მელიტონ ქანთარიას სამშობლო საქართველომ, “გულუხვი კომპენსაცია” მიიღეს – „ბერლინის საპატიო მოქალაქის“ წოდება მიენიჭა სსრკ-ის პირველ და უკანასკნელ პრეზიდენტს, მიხეილ გორბაჩოვს. ეს ძალიან ნათელი დემონსტრირებაა იმისა, თუ როგორი რუსები მოსწონთ გერმანიასა და ევროპაში.
* * *
Вычеркивать русские имена из истории власти Германии начали практически с момента объединения.
Осенью 1992 года гражданам России, погруженным в пучину глубокого экономического кризиса, было не до того, что происходит в Берлине. А дела там творились весьма интересные.
Палата представителей объединенного Берлина, которая начала свою работу в 1991 году, решила заняться сверкой списков обладателей звания «Почетный гражданин Берлина». Дело в том, что на протяжении послевоенных десятилетий параллельно новых почетных граждан утверждали как власти Западного Берлина, так и столицы ГДР.
В результате голосования Палаты, возглавляемой представительницей ХДС Ханной-Ренатой Лориен, звания «Почетный гражданин Берлина» были лишены Михаил Егоров и Мелитон Кантария, установившие знамя Победы над Рейхстагом, советские военачальники Иван Конев, Михаил Катуков, Василий Чуйков, первый советский комендант Берлина Николай Берзарин, Николай Масалов, спасший немецкую девочку при взятии Берлина, а также еще ряд советских граждан, чьи заслуги перед столицей Германии ранее были отмечены.
Само присвоение званий «Почетный гражданин Берлина» всем вышеперечисленным состоялось в мае 1965 года, к 20-летию Победы над фашизмом, когда никто не ставил под сомнение, что Красная Армия освободила народы Европы от нацизма.
Исключение 1992 года — факт вопиющий. Достаточно сказать, что Берзарин, Кантария, Масалов, Егоров и другие оказались в одном ряду с … Гитлером, Герингом и Геббельсом, которых исключили из почетных граждан Берлина в 1948 году. Также под исключение попали деятели ГДР вроде Вальтера Ульбрихта и Эрика Хоннеккера.
Из советских же граждан звание в 1992 году сохранил только космонавт Валерий Быковский, с которым вместе летал первый космонавт Германии Зигмунд Йен.
Тут, конечно, можно сказать, что немцам не слишком было приятно иметь в «Почетных гражданах Берлина», пусть и победителей фашизма, но все-таки военных другой страны.
Но опровергается это довольно просто. В 1962 году Западный Берлин ввел в ранг «Почетного гражданина» главу американской оккупационной администрации генерала Люсиуса Клея. Никому и в голову не пришло лишать его звания в 1992 году.
В феврале 2003 года грянула сенсация — берлинские депутаты вернули отнятый статус первому советскому коменданту Берлина Николаю Берзарину. То, что он спасал жителей города от голодной смерти и занимался восстановлением мирной жизни, немецкие историки не рискнули отрицать.
Но вот заходим на страницу Берзарина на сайте Палаты представителей Берлина и читаем следующее: «В письменных приказах он пытается предотвратить нападения, мародерство и изнасилования со стороны советских солдат… В 1992 году, когда два списка почетных граждан Восточного и Западного Берлина были объединены, Берзарина не взяли, так как изначально предполагалось, что он не пытался предотвратить преступления, совершенные советскими солдатами против жителей Берлина. Однако исследования Германо-российского музея Берлин-Карлсхорст помогли опровергнуть это».
Это называется — «попались на горячем». Выходит, в 1992 году немецкая депутатская публика во главе с Ханной-Ренатой Лориен исключала советских военнослужащих из списков почетных граждан, поскольку они, по разумению парламентариев, принадлежали к «мародерам и насильникам»?
Если Берзарина все-таки восстановили, то остальных, включая спасителя немецкой девочки Николая Масалова, — нет.
Вместо всех — Горбачев
И вот что еще любопытно. Ханна-Рената Лориен, руководившая операцией по «зачистке» Берлина от советских героев, любила выступать с речами против возрождения национал-социализма. «Мы не хотим быть арийцами, мы хотим быть людьми», — заявляла она. Госпожа Лориен ратовала за увековечение памяти гомосексуалистов, ставших жертвами Третьего Рейха. Теперь ее имя носит одна из площадей Берлина. Отдавала ли себе отчет дама-политик, что своими действиями открывает дорогу переписыванию истории и реваншизму, — вопрос открытый.
Осенью 1992 года за исключенных советских героев наше Отечество получило от немцев щедрую компенсацию — звание «Почетный гражданин Берлина» было присвоено первому и последнему президенту СССР Михаилу Горбачеву. Очень наглядная демонстрация того, как именно русские нравятся объединенной Германии.
Источник: АиФ
На фото: Первый военный комендант Берлина генерал-полковник Николай Эрастович Берзарин во время торжественной церемонии отправки Знамени Победы в Москву. 1945 г. Фото: РИА/ Олег Кнорринг
